Jaap van Manen

Corruptie oorzaak vluchtelingenstroom

Door Jaap van Manen,

Het grootste deel van de wereldbevolking heeft te maken met corruptie. De omvang daarvan kunnen wij ons nauwelijks voorstellen en de gevolgen zijn desastreus. Voor velen is succesvol ondernemen of het vinden van een baan vrijwel onmogelijk. Onderwijs en openbare voorzieningen worden verwaarloosd. Politici en andere overheidsdienaren dienen vooral het belang van henzelf en van de bevolkingsgroep of de clan waartoe zij behoren. Er zijn nogal wat landen waar mensen die actief willen zijn, vooral aangewezen zijn op criminaliteit. Opstanden tegen corrupte regimes ontaarden nogal eens in terrorisme en onderdrukking. De bevolking wordt de ene keer gebeten door de hond en de andere keer door de kat. De situatie is hopeloos. De corruptie en de daaruit voortkomende problemen, als terrorisme en andere vormen van criminaliteit, hebben als gevolg dat velen ervoor kiezen om af te reizen naar Europa, al dan niet met hulp van mensensmokkelaars.

Europa excelleert in het wegkijken. We weten dat regimes corrupt zijn, maar we werken er mee samen op allerlei terreinen: militair, humanitair en commercieel. Machthebbers van corrupte landen maken gebruik van banken, trustkantoren en accountantsorganisaties die hun wortels hebben in een minder corrupte wereld. Grondstoffen worden verkocht door regeringsleiders die daarmee hun eigen zakken vullen. Militaire samenwerking leidt veelal tot het aan de macht brengen en
houden van corrupte politici. Humanitaire hulp leidt tot waardestromen die makkelijk afgetapt kunnen worden. Veel van de samenwerking leidt in corrupte landen tot verrijking van machthebbers en daarmee tot versterking van hun machtsbasis. Regeringen van landen hebben veelal het beleid zich niet te bemoeien met binnenlandse aangelegenheden van andere landen. De werkelijkheid is anders. Samenwerking leidt tot een rolvervulling in elkaars land.

We hebben behoefte aan een breed debat over de vraag hoe overheden, ondernemingen en niet- gouvernementele organisaties beter kunnen samenwerken in het bestrijden van corruptie. Het winnen van die strijd lijkt nu nog onmogelijk, maar is noodzakelijk als we de grote vragen van deze tijd willen oplossen. Een van die problemen is het vluchtelingenvraagstuk. Voor het oplossen van andere problemen zoals extreme armoede, schending van de mensenrechten en het voorkomen van oorlogen is een effectieve bestrijding van corruptie onmisbaar. Als we de corruptie met succes bestrijden, worden de meeste grote problemen een stuk kleiner.

Het enige wat wij nu kunnen doen om de mensensmokkel tegen te gaan, is de grenzen open te zetten. Dat kan gepaard gaan met controle aan de grenzen van de Europese Unie en op de vliegvelden waar mensen van buiten de Europese Unie binnen komen. De voordelen daarvan zijn enorm. De mensen kunnen hun identiteitsbewijzen houden en kunnen hun persoonlijke eigendommen meenemen. Hun reiskosten zullen veel lager zijn, zodat velen wellicht wat geld overhouden om een toekomst in onze landen op te gaan bouwen. Maar het belangrijkste is wel het uitbannen van de onveiligheid en van de vernederingen onderweg. Europa kan eigenlijk niet anders.

Uiteraard zullen er meer emigranten komen dan nu het geval is, maar een deel zal ook makkelijker terugkeren naar de eigen regio, omdat die terugkeer niet definitief hoeft te zijn. De grote uitdaging is nu om te stimuleren dat de binnengekomen volwassenen aan het werk gaan en hun kinderen naar school. Bij dit alles moeten we de universiteiten en hogere beroepsopleidingen niet vergeten. Het gaat om het stimuleren van integratie en participatie. Onze opvang is nu gericht op isolatie en het verlenen van uitkeringen. Ik denk dat veel van de immigranten ondernemender zijn dan onze eigen bevolking. En ondernemerschap is onmisbaar voor het creëren van werkgelegenheid en welvaart.

Als we het echt goed aanpakken, kan de immigratie bijdragen aan het oplossen van de schulden van onze overheden en het opvullen van hiaten die ontstaan door de vergrijzing. Dat alles neemt niet weg dat we een planmatige aanpak nodig hebben voor de bestrijding van corruptie. Als we dat niet doen, dan zullen terrorisme en andere vormen van criminaliteit alleen maar toenemen, evenals het aantal mensen dat wil verhuizen naar landen waar corruptie, onderdrukking en criminaliteit in veel mindere mate voorkomen.