ESG-rapportage is verplicht voor grote ondernemingen met meer dan 500 werknemers, beursgenoteerde bedrijven en specifieke sectoren zoals banken en verzekeraars. De nieuwe Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) breidt deze verplichtingen vanaf 2024 stapsgewijs uit naar kleinere organisaties. Criteria zoals jaarlijkse omzet, balanstotaal en aantal werknemers bepalen welke bedrijven moeten rapporteren over milieu-, sociale en governanceaspecten.
Wat is ESG en waarom wordt het verplicht voor steeds meer bedrijven?
ESG staat voor Environmental, Social en Governance – drie kerngebieden waarop bedrijven hun duurzaamheidsprestaties meten en rapporteren. Environmental richt zich op milieu-impact, Social op sociale verantwoordelijkheid en Governance op bedrijfsvoering en toezicht.
Overheden en toezichthouders stellen ESG-rapportage verplicht omdat investeerders, klanten en andere stakeholders transparantie eisen over duurzaamheidsrisico’s en -kansen. De klimaatcrisis en de groeiende maatschappelijke bewustwording dwingen organisaties tot verantwoording over hun impact op mens en milieu.
De Europese Unie voert deze verplichting in via de CSRD, die de huidige Non-Financial Reporting Directive vervangt. Dit zorgt voor gestandaardiseerde rapportage en vergelijkbaarheid tussen bedrijven. Financiële instellingen gebruiken ESG-gegevens steeds vaker voor krediet- en investeringsbeslissingen, waardoor compliance ook commercieel relevant wordt.
Welke bedrijven moeten verplicht ESG-rapportage opstellen volgens de nieuwe wetgeving?
Grote ondernemingen van openbaar belang met meer dan 500 werknemers moeten sinds 2017 al rapporteren. De CSRD breidt dit vanaf 2024 uit naar alle grote ondernemingen en vanaf 2026 naar beursgenoteerde kleine en middelgrote ondernemingen.
De specifieke criteria voor rapportageplicht zijn:
- Grote ondernemingen: minimaal 250 werknemers én € 40 miljoen jaarlijkse netto-omzet én € 20 miljoen balanstotaal
- Beursgenoteerde bedrijven: alle genoteerde ondernemingen, behalve micro-ondernemingen
- Financiële instellingen: banken, verzekeraars en beleggingsondernemingen, ongeacht hun omvang
- Ondernemingen van openbaar belang: zoals accountantsorganisaties en kredietinstellingen
Nederlandse dochterondernemingen van buitenlandse moedermaatschappijen kunnen onder de rapportageplicht vallen als de groep aan de criteria voldoet. Vanaf 2028 gelden de regels ook voor niet-Europese bedrijven met significante activiteiten in de EU.
Wat zijn de belangrijkste ESG-criteria waaraan bedrijven moeten voldoen?
De drie ESG-pijlers omvatten specifieke, meetbare indicatoren waarover bedrijven moeten rapporteren volgens de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Elke pijler heeft concrete criteria die organisaties moeten monitoren en publiceren.
Environmental (milieu) criteria:
- CO2-uitstoot en andere broeikasgassen (scope 1, 2 en 3)
- Energieverbruik en het percentage hernieuwbare energie
- Waterverbruik en afvalproductie
- Biodiversiteit en landgebruik
- Circulaire economie en recycling
Social (sociaal) criteria:
- Werkgelegenheidspraktijken en diversiteit
- Arbeidsomstandigheden en veiligheid
- Mensenrechten in de toeleveringsketen
- Impact op de gemeenschap en lokale ontwikkeling
- Klanttevredenheid en productverantwoordelijkheid
Governancecriteria:
- Bestuurlijke diversiteit en onafhankelijkheid
- Beloning van bestuurders en aandeelhoudersrechten
- Anti-corruptie en ethische bedrijfsvoering
- Transparantie en risicomanagement
- Cybersecurity en gegevensbescherming
Hoe bereiden bedrijven zich voor op ESG-compliance en wat zijn de gevolgen bij niet-naleving?
Effectieve ESG-implementatie vereist een systematische aanpak met duidelijke tijdlijnen, dedicated resources en bestuurlijke betrokkenheid. Organisaties moeten hun huidige prestaties meten, doelstellingen formuleren en rapportageprocessen inrichten.
Praktische voorbereidingsstappen:
- Een materialiteitsanalyse uitvoeren om relevante ESG-onderwerpen te identificeren
- Een nulmeting van de huidige prestaties en een data-inventarisatie uitvoeren
- Een governance-structuur opzetten met duidelijke ESG-verantwoordelijkheden
- Dataverzameling en rapportagesystemen implementeren
- Externe verificatie en assurance organiseren
- Stakeholderengagement en een communicatiestrategie ontwikkelen
Bij niet-naleving riskeren bedrijven bestuurlijke en financiële sancties van toezichthouders. Belangrijker nog zijn de reputatierisico’s en commerciële gevolgen. Investeerders kunnen zich terugtrekken, kredietverstrekkers kunnen strengere voorwaarden stellen en klanten kunnen overstappen naar meer transparante concurrenten.
Hoe SMC Laren helpt bij ESG-implementatie
SMC Laren biedt gespecialiseerde ondersteuning bij ESG-compliance en duurzaamheidsrapportage voor organisaties die hun governance-structuren willen optimaliseren en voldoen aan de nieuwe regelgeving.
Onze concrete ondersteuning omvat:
- Het ontwikkelen van effectieve governance-structuren die ESG-risico’s adequaat adresseren
- Het inrichten van bestuurlijke processen en verantwoordelijkheden voor duurzaamheidsrapportage
- Ondersteuning bij het implementeren van compliance-systemen en interne controles
- Het opstellen van duurzaamheidsbeleid en -procedures die aansluiten bij uw bedrijfsstrategie
- Training en begeleiding van bestuurders en management bij ESG-governance
ESG-compliance wordt steeds meer een concurrentievoordeel voor organisaties die proactief investeren in duurzaamheid. Voor meer informatie over hoe wij uw organisatie kunnen ondersteunen bij ESG-implementatie, kunt u contact met ons opnemen.