Waarom de cultuursector een ‘Tabaksblat-moment’ nodig heeft

In de wereld van corporate governance markeerde de komst van Morris Tabaksblat een kantelpunt. Na een indrukwekkende loopbaan bij Unilever nam hij de taak op zich om het Nederlandse bedrijfsleven te voorzien van een moreel en zakelijk kompas: de Code-Tabaksblat.

Het succes van deze code was niet alleen te danken aan de inhoud, maar vooral aan het natuurlijke gezag van de commissie. Het resultaat was een breed gedragen kader dat tot op de dag van vandaag de standaard zet voor professioneel toezicht.

De cultuursector: een ander speelveld

Wanneer we vanuit ons consultancy-oogpunt naar de cultuursector kijken, zien we een opvallend verschil. Hoewel de Governance Code Cultuur een uitstekend fundament biedt, ontbreekt in de praktijk vaak de dwingende kracht die we bij beursgenoteerde ondernemingen zien. Waar de corporate wereld governance heeft geïntegreerd in de bedrijfsstrategie, wordt het in de cultuurwereld door raden van toezicht nog geregeld als een administratieve verplichting beschouwd die men relatief eenvoudig terzijde kan schuiven.

De cultuursector heeft op dit moment behoefte aan een vergelijkbaar ‘Tabaksblat-moment’. Er is behoefte aan een boegbeeld met onbetwist gezag in zowel de culturele wereld als de wereld van professioneel toezicht. Iemand die een commissie kan leiden die niet alleen regels opstelt, maar die ook een cultuurverandering teweegbrengt waarbij governance wordt gezien als een voorwaarde voor artistieke en zakelijke bloei.

Een herziening van de governance in de cultuursector mag echter nooit leiden tot verstikkende bureaucratie. Juist bij kleinere instellingen is de menselijke maat cruciaal. De uitdaging voor een nieuwe commissie ligt in het vinden van de balans: het borgen van verantwoording en transparantie, zonder de creatieve kern van de sector te belasten met onnodige overhead.

Het is tijd dat we de bestuurskracht in de cultuursector naar een hoger plan tillen. Niet door simpelweg meer regels toe te voegen, maar door te investeren in gezag en draagvlak. Alleen dan groeit een code uit van een theoretisch kader tot een gedragen standaard die de sector toekomstbestendig maakt.